Güney Azerbaycan Stratejik Araştırmalar Merkezi

Amaçlar – Projeler

Türk dünyasının köklü medeniyet birikimi ve stratejik coğrafyalarından biri olan Güney Azerbaycan toprakları, tarih boyunca önemli bir konumda yer almıştır. Anadolu ile Türkistan arasında tarihsel ve kültürel bir köprü niteliği taşıyan bu bölge; zengin kültürel mirası, tarihî derinliği ve jeopolitik konumuyla günümüzde her zamankinden daha fazla dikkat çekmektedir.

Bu bağlamda Güney Azerbaycan Stratejik Araştırmalar Merkezi (GÜNAZSAM), Güney Azerbaycan Türk coğrafyasının tanıtılması, korunması ve sürdürülebilir gelişiminin desteklenmesi amacıyla kurulmuş bir düşünce ve araştırma merkezidir.

GÜNAZSAM; akademik çalışmalar, stratejik analizler ve diplomatik girişimler aracılığıyla Güney Azerbaycan Türklerinin hak ve çıkarlarını korumayı, bölgesel istikrarın güçlendirilmesine katkı sağlamayı ve Türk dünyasının birlikteliğini pekiştirmeyi hedeflemektedir.

Kuruluşumuz; Türk dünyasının tarihî mirasını geleceğe taşıyan, kültürel ve stratejik derinliğini artıran bir köprü olma vizyonuyla ulusal ve uluslararası alanda öncü bir rol üstlenmektedir. Bu doğrultuda GÜNAZSAM, akademik çalışmalarını özellikle Güney Azerbaycan’ın jeopolitik, kültürel ve sosyo-ekonomik dinamikleri üzerine yoğunlaştırmaktadır.

Güney Azerbaycan Türklerinin şifahi edebiyatı, dili ve folklorik mirası, merkezimizin kültürel araştırmalarının temel başlıkları arasında yer almaktadır.

Siyasi çalışmalar kapsamında ise Güney Azerbaycan Türklerinin Türkiye ve Türk dünyasında tanıtılması; Urumiye Gölü başta olmak üzere Batı Azerbaycan meselesinin Türkiye ve Türk Devletler Teşkilatı (TDT) gündemine taşınması, yakın dönem projeleri arasında yer almaktadır.

Aşağıda, GÜNAZSAM’ın temel amaçları, Türk Devletler Teşkilatı ile ilişkilerin önemi ve bölgesel dinamikler çerçevesinde Güney Azerbaycan Türk Cumhuriyeti’nin ortaya çıkış zaruretleri ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

---

Kuruluşun Amaçları

GÜNAZSAM, kuruluşundan itibaren Güney Azerbaycan Türk coğrafyasının kültürel, ekonomik ve siyasi potansiyelini ortaya koymayı temel misyon edinmiştir. Bu hedefler, Türk dünyasının bütünleşmesine katkı sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır.

---

A) Güney Azerbaycan Türk Coğrafyasını Tanıtmak

Güney Azerbaycan, İran’ın kuzeybatısında yer alan ve yaklaşık 25–30 milyon Türk nüfusuna ev sahipliği yapan geniş bir coğrafyadır.

Bu bölge;

• Doğu Azerbaycan
• Batı Azerbaycan
• Erdebil
• Zencan
• Kazvin
• Hamedan
• Merkezi (Erak)

eyaletlerini kapsamakta ve toplamda 350.000 km²’yi aşan bir alanı oluşturmaktadır.

Batı Azerbaycan ve Merkezi eyaletlerinde nüfusun büyük çoğunluğunu Azerbaycan Türkleri oluştururken, diğer eyaletlerde de Türk nüfusu önemli bir çoğunluğa sahiptir.

Bu coğrafya tarih boyunca Türk-İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden biri olmuştur.

GÜNAZSAM, bu bölgenin zengin tarihî mirasını;

• akademik yayınlar
• uluslararası sempozyumlar
• araştırma raporları
• dijital platformlar

aracılığıyla dünya kamuoyuna tanıtmayı amaçlamaktadır.

Aynı zamanda Güney Azerbaycan Türklerine ait dijital veri tabanı ve bilgi arşivi oluşturulması yönünde çalışmalar yürütülmektedir.

Tanıtım faaliyetleri yalnızca kültürel boyutla sınırlı değildir. Güney Azerbaycan’ın ekonomik potansiyeli de önemli bir stratejik değere sahiptir. Bölge;

• değerli metal madenleri
• tarım kaynakları
• enerji potansiyeli

bakımından dikkat çekici bir konumdadır.

GÜNAZSAM, uluslararası konferanslar ve akademik çalışmalar aracılığıyla Güney Azerbaycan’ı Türk dünyasının “gizli hazinesi” olarak konumlandırmayı hedeflemektedir. Böylece hem genç nesillerde kimlik bilinci güçlendirilmekte hem de küresel aktörlerin dikkatinin bölgeye yönelmesi amaçlanmaktadır.

---

B) Güney Azerbaycan’ın Türk Dünyası İçin Önemi

Güney Azerbaycan, Türk dünyasının jeopolitik ve kültürel birliğini pekiştiren stratejik bir köprü konumundadır.

Bu bölge;

Türkistan’dan Anadolu’ya uzanan Türk koridorunun güney kanadını oluşturmakta ve Oğuz Türklerinin en yoğun yerleşim alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Tarihî kaynaklara göre;

• Dede Korkut destanları
• Türk mitolojisi
• Türk edebiyatı

gibi birçok kültürel unsur bu coğrafyada şekillenmiştir.

Bugün Güney Azerbaycan Türkleri, dünya üzerindeki Türk nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturarak dil ve kültür birliğinin korunmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Stratejik açıdan bakıldığında ise bu bölge;

Çin’den Avrupa’ya uzanan modern İpek Yolu koridorunun önemli bir parçasıdır.

Enerji hatları ve ticaret yolları açısından da büyük önem taşıyan bu coğrafya, Türkiye ve Azerbaycan arasındaki stratejik bağın güçlenmesine katkı sağlamaktadır.

GÜNAZSAM, hazırladığı stratejik raporlar aracılığıyla Güney Azerbaycan’ı Türk Devletler Teşkilatı’nın “stratejik derinliği” olarak tanımlamaktadır.

---

C) Türkiye ile Güney Azerbaycan Teşkilatları Arasında İlişkilerin Güçlendirilmesi

Türkiye ile Güney Azerbaycan teşkilatları arasındaki temas, Türk dünyasının siyasi ve kültürel bütünleşmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

“Bir millet, iki devlet” anlayışının Güney Azerbaycan’ı da kapsayacak şekilde genişletilmesi, Türkiye’nin bölgesel stratejik çıkarlarını güçlendirecek niteliktedir.

GÜNAZSAM bu doğrultuda;

Türkiye’deki sivil toplum kuruluşları ile Güney Azerbaycan’daki Türk teşkilatları arasında kurumsal köprüler kurmayı hedeflemektedir.

Aynı zamanda İran’da Güney Azerbaycan Türklerine yönelik asimilasyon politikalarına karşı uluslararası farkındalık oluşturulması amaçlanmaktadır.

Bu kapsamda planlanan önemli projelerden biri Türkiye – Güney Azerbaycan Diyalog Forumudur. Bu forum aracılığıyla diplomatik temasların güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

---

D) Türk Devletler Teşkilatı ile Güney Azerbaycan Türkleri Arasında İlişkilerin Kurulması

2009 yılında Nahçıvan Anlaşması ile kurulan Türk Devletler Teşkilatı (TDT);

• Türkiye
• Azerbaycan
• Kazakistan
• Kırgızistan
• Özbekistan

ülkelerinin üye olduğu bir uluslararası platformdur.

Macaristan, KKTC ve Türkmenistan ise gözlemci statüsündedir.

TDT başlangıçta kültürel iş birliği temelli bir yapı olarak kurulmuş olsa da zamanla ekonomik ve güvenlik boyutlarını da kapsayan güçlü bir bölgesel teşkilata dönüşmüştür.

Güney Azerbaycan Türkleri ile TDT arasında kurulacak ilişkiler, teşkilatın jeopolitik gücünü önemli ölçüde artırabilecek potansiyele sahiptir.

Bölgedeki yaklaşık 35–40 milyon Türk nüfus, TDT’nin demografik ve stratejik gücünü önemli ölçüde artırabilecek bir potansiyel oluşturmaktadır.

Bu nedenle GÜNAZSAM, Güney Azerbaycan’ın TDT içinde gözlemci statüsü kazanmasının stratejik bir adım olacağı kanaatindedir.

---

Dünya Siyaseti ve Güney Azerbaycan Türk Cumhuriyeti Tartışmaları

Son yıllarda bölgede yaşanan gelişmeler, Güney Azerbaycan meselesinin uluslararası siyasette daha fazla tartışılmasına yol açmıştır.

Özellikle;

• Karabağ zaferi
• İran’daki iç siyasi gelişmeler
• Rusya’nın Kafkasya’daki etkisinin azalması

bölgesel dengeleri önemli ölçüde değiştirmiştir.

Bu gelişmeler, Güney Azerbaycan’da bağımsızlık ve siyasi temsil taleplerinin güçlenmesine yol açmıştır.

---

Araştırma ve Yayın Projeleri

Güney Azerbaycan Stratejik Raporu Serisi

GÜNAZSAM tarafından hazırlanan bu rapor serisi, Güney Azerbaycan’ın jeopolitik dinamiklerini inceleyen kapsamlı çalışmalardan oluşmaktadır.

Bu raporlarda;

• İran’daki siyasi gelişmeler
• Urumiye Gölü çevresindeki çevresel sorunlar
• Batı Azerbaycan’daki etnik meseleler

gibi konular analiz edilmektedir.

Raporda ayrıca;

• haritalar
• istatistikler
• uzman görüşleri

yer almaktadır.

Amaç, Güney Azerbaycan’ın stratejik önemini uluslararası kamuoyuna daha güçlü şekilde anlatmaktır.

---

Kültürel Miras Projeleri

Güney Azerbaycan Sözlü Edebiyat Arşivi

GÜNAZSAM, Güney Azerbaycan’ın kültürel mirasını korumak amacıyla dijital bir kültürel arşiv projesi yürütmektedir.

Bu proje kapsamında;

• 30’dan fazla aşık destanı
• sözlü anlatılar
• el yazmaları
• ses ve video kayıtları

dijital ortama aktarılmıştır.

Proje ayrıca üniversitelerle iş birliği içinde e-öğrenme modülleri ile desteklenmektedir.

---

Diplomatik ve İş Birliği Projeleri

GÜNAZSAM;

• sempozyumlar
• uluslararası forumlar
• akademik toplantılar

aracılığıyla Türkiye, Azerbaycan ve Güney Azerbaycan’daki kurumlar arasında kültürel ve akademik iş birlikleri kurmayı hedeflemektedir.

Ayrıca Türk Devletler Teşkilatı nezdinde yürütülen diplomatik lobi faaliyetleri, Güney Azerbaycan’ın uluslararası görünürlüğünü artırmayı amaçlamaktadır.

---

Gelecek Vizyonu

GÜNAZSAM’ın yürüttüğü çalışmalar, Türk dünyasının birlik ve dayanışmasını güçlendirmeyi hedeflemektedir.

Kültürel projeler, akademik çalışmalar ve diplomatik girişimler aracılığıyla Güney Azerbaycan’ın Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olarak uluslararası alanda tanınması amaçlanmaktadır.

Bu süreçte;

• Türkiye
• Azerbaycan
• Türk Devletler Teşkilatı üyeleri

arasındaki koordinasyon büyük önem taşımaktadır.

---

Güney Azerbaycan Stratejik Araştırmalar Merkezi
Yönetim Kurulu